Boek
Nederlands

Mamma Medea

Tom Lanoye (auteur)
Titel
Mamma Medea
Auteur
Tom Lanoye
Taal
Nederlands
Uitgever
Amsterdam: Prometheus, 2001
123 p.
ISBN
90-446-0091-5 (hardback) 9789044600919 (hardback)

Besprekingen

De Medea's van Euripides en Lanoye

Tom Lanoye

Mamma Medea
Prometheus, Amsterdam, 123 p., 504 frank.

Euripides,

Verzameld werk I Vertaald door Gerard Koolschijn

Athenaeum-Polak & Van Gennep, Amsterdam, circa 368 p., circa 1.813 frank. Verschijnt omstreeks 23 november.

Lente van 431 voor Christus - De ruim vijftigjarige toneelschrijver Euripides staat op de shortlist van het jaarlijkse Atheense theaterfestival. Een van zijn drie tragedies die daar in première gaan, is Medea. In het stuk vermoordt de titelheldin, vermoedelijk voor het eerst in de toen al lange geschiedenis van de Griekse mythologie, de twee zonen die ze met haar nagenoeg-ex Jason heeft. De kindermoord door moeder Medea is dus Euripides' vondst. Gevolg: geen waanzin, geen gewetenswroeging, geen zelfmoord, geen goddelijke of andere straf, zoals dat andere Bekende Grieken in vergelijkbare situaties van moord en doodslag overkomt. Au contraire: de triomferende Medea ontsnapt aan het eind ergens in den hoge, in een veili…Lees verder

De Medea-bewerkingen van Tom Lanoye, Stefan Hertmans en Jan Decorte

Met Mamma Medea haalde Tom Lanoye de shortlist van de Gouden Uil. Maar er waren vorig jaar in Vlaanderen en Nederland nog twee opmerkelijke bewerkingen van deze Griekse tragedie te zien: 'Betonliebe + Fleischkrieg' Medea van Jan Decorte en Mind the Gap van Stefan Hertmans. Ook in het buitenland beleefde Euripides' tragedie de afgelopen jaren een opmerkelijke revival. Waarom?

Een moeder die haar kinderen vermoordt om haar man te treffen, een vrouw die haar vader verraadt en haar broer in stukken laat hakken: het is niet meteen bevorderlijk voor de gemoedsrust, dit verhaal. Toch oefent Medea nog steeds -- of opnieuw -- een onweerstaanbare aantrekkingskracht uit.

Euripides schreef dit stuk in 431 v.C., net voor de grote burgeroorlog met Sparta uitbrak die een einde maakte aan de klassieke Griekse tijd. Het stuk werd lauw ontvangen. Maar het bood dan ook geen frivool vertier. Euripides plaatste Jasoon, de vertegenwoordiger van het edele Griekenland, tegenover een barbaarse vrouw die in menig opzicht zijn meerdere was. De misdaden die ze moest begaan om het Gulden Vlies te stelen, pleegde ze uitsluitend uit liefde voor hem. Bovendien situeerde Euripides het verhaal in Korinthe, een staat die Athene vijandig gezind was. Het is dus niet zo verwonderlijk dat de Atheners Euripides' Medea maar matig apprecieerden.

In de Griekse cultuur vervulden …Lees verder

In de sage wordt Medea, een prinses uit het Aziatische Kolchis, verliefd op Jason, die in haar land het Gulden Vlies komt veroveren. Ze helpt hem daarbij met haar toverkunsten, redt hem op de terugtocht uit allerlei hachelijke situaties en volgt hem naar Korinthe. Daar verstoot Jason haar om met de koningsdochter te trouwen. Medea doodt dan niet alleen haar rivale, maar ook haar eigen kinderen om zo hun vader Jason te treffen. De nawerking van deze sage is vooral gebaseerd op de Medea van Euripides, die zich tot de Korintische periode beperkte en het als eerste over de kindermoord had. Tom Lanoye recycleerde dit archetypische verhaal tot een eigenzinnige bewerking.

In het eerste deel van zijn Mamma Medea heeft Lanoye het wél over Jasons verblijf in, en vlucht uit Kolchis. Daarbij liet hij zich inspireren door de Argonautica, een uitvoerig epos van Apollonios van Rhodos (waarvan hij de heenreis van de Argonauten naar Kolchis, niet overnam). Op die manier ge…Lees verder
Tom Lanoye (bekend van zijn Shakespeare-bewerking 'Ten Oorlog') bewerkte nu ook het verhaal van Medea, op basis van 'Argonautika' van Apollinos en 'Medea' van Euripides. De taal -voor een deel toch nog in verzen- is ver-hedendaag-st, en dat in twee 'dialecten': het Vlaams (voor de Kolchiden, waaronder Medea) en het randstad-Nederlands (voor de Argonauten en Korinthiërs). Die ingreep gold trouwens ook de opvoering, een co-productie van Vlaamse en Nederlandse acteurs. Van de oude 'magie' van het Griekse stuk blijft weinig over (geen spoor van het oude 'noodlotsdenken'), maar in de plaats daarvan stelt Lanoye in krachtige taal en levendige dialoog een nieuw soort dramatiek, die het verhaal een moderne tijdgeest verleent en daarmee heel herkenbaar maakt, terwijl toch een sterke oerkracht aanwezig blijft. Ook in zijn bewerking blijft het raadsel dat man en vrouw verbindt en tegelijkertijd scheidt, een spannend gegeven dat het stuk een autonome waarde verleent. Het is boeiend te kunnen cons…Lees verder

Over Tom Lanoye

CC BY-SA 4.0 - Foto van/door ©2017 Arthur Los Fotografie

Tom Lanoye (uitspraak: /lɑ'nwa:/; Sint-Niklaas, 27 augustus 1958) is romancier, dichter, columnist, scenarist en theaterauteur. Hij woont en werkt in Antwerpen (België) en Kaapstad (Zuid-Afrika).

Biografie

Lanoye was de jongste zoon van een slager. Hij bezocht in Sint-Niklaas het Sint-Jozef-Klein-Seminarie College, toentertijd nog een jongenscollege. Hij studeerde Germaanse Filologie en sociologie aan de Universiteit Gent. In die jaren was hij ook actief lid van het vrijzinnige Taalminnend Studentengenootschap (TSG) 't Zal Wel Gaan. Lanoye studeerde af op een scriptie getiteld De poëzie van Hans Warren. Hij publiceerde zijn eerste werk in eigen beheer, naar eigen zeggen: ‘zoals alle punkbands toentertijd deden: uit onvrede met de bestaande structuren, en om het vak van binnenuit te leren’.

Hij komt vaak op zowel radio als televisie, niet alleen in België, maar ook in Nederland. Verder treedt hij op in theaters met a…Lees verder op Wikipedia